Diyafram ve f-değerleri
Kısaca
- Diyafram, objektifin içindeki ayarlanabilir açıklıktır.
- f-değeri bir orandır: sayı küçüldükçe açıklık büyür, ışık artar.
- Geniş diyaframlar (f/1.8, f/2.8) arka planı bulanıklaştırır; dar olanlar (f/8, f/11) daha fazlasını net tutar.
- Çoğu objektif, en geniş değerinden yaklaşık iki stop kısıldığında en keskin sonucu verir.
Objektifin içindeki açıklık
Çoğu objektifin içinde, daha küçük bir deliğe kadar kapanabilen ince kanatlardan oluşan bir halka vardır. Bu deliğe diyafram denir. Açınca daha çok, kısınca daha az ışık geçer.
Sayılar neden ters görünür?
f-değeri, objektifin odak uzaklığının açıklığın çapına bölünmesiyle bulunur. 50 mm'lik bir objektifte 25 mm genişliğindeki açıklık f/2'dir; yaklaşık 6 mm genişliğindeki açıklık ise f/8.
Bu bir kesir olduğu için büyük sayı, küçük delik demektir. “f/8”i “sekizde bir” diye okumak işe yarar: sekizde bir, yarımdan küçüktür.
Standart tam stop değerleri f/1.4, 2, 2.8, 4, 5.6, 8, 11, 16, 22'dir. Her adım ışığı yarıya indirir. Sayıların yaklaşık 1,4 kat (2'nin karekökü) artmasının nedeni, dairenin alanının genişliğin karesine bağlı olmasıdır.
Diyafram ve alan derinliği
Diyafram, sahnenin ne kadarının net olacağını belirleyen ana araçtır. f/1.8'de bir portrede kişi net kalırken arka plan yumuşak bir bulanıklığa dönüşür. f/11'de bir manzara, ayağının dibindeki çiçeklerden dağlara kadar net olabilir.
Alan derinliği ayrıca mesafeye ve odak uzaklığına da bağlıdır: konuya yaklaşmak ya da zum yapmak onu daraltır.
Diyafram seçimi
Portre ve loş ortam: geniş, yaklaşık f/1.8–f/2.8.
Grup ve sokak: orta, yaklaşık f/5.6–f/8.
Manzara ve mimari: f/8–f/11.
Gerekmedikçe en küçük değerlerden (f/16–f/22) kaçın: ışık çok küçük bir deliğin kenarlarında bükülür (kırınım) ve tüm görüntü biraz yumuşar.