Pozlama nedir? Pozlama üçgeni
Kısaca
- Pozlama, sensörün kaydettiği toplam ışık miktarıdır.
- Üç ayar belirler: diyafram, enstantane ve ISO.
- Her biri fotoğrafın yalnızca parlaklığını değil, görünüşünü de değiştirir.
- Bir “stop”, ışığın iki katı ya da yarısı demektir. Bir ayarda bir stop verip diğerinde bir stop alırsan parlaklık değişmez.
Işık girer, fotoğraf çıkar
Fotoğraf makinesi, üzerinde delik olan karanlık bir kutudur. Deklanşöre bastığında ışık objektiften geçer ve kısa bir süre sensörün (ya da filmin) üzerine düşer. Toplanan ışık miktarı, fotoğrafın karanlık mı, fazla parlak mı, yoksa tam mı olacağını belirler. Bu miktara pozlama denir.
Işık az olursa fotoğraf eksik pozlanır: karanlık ve bulanık görünür, gölgelerdeki ayrıntı kaybolur. Işık fazla olursa fazla pozlanır: soluk görünür, beyaz alanlarda hiç ayrıntı kalmaz.
Üç ayar
Diyafram, objektifteki açıklığın büyüklüğüdür. Açıklık ne kadar genişse o kadar çok ışık girer; tıpkı daha geniş bir pencere gibi.
Enstantane, bu açıklığın ne kadar süre açık kaldığıdır. Süre uzadıkça daha çok ışık toplanır; yağmurda dışarıda daha uzun kalan bir kova gibi.
ISO, makinenin aldığı sinyali ne kadar güçlendirdiğidir. Yüksek ISO karanlık görüntüyü aydınlatır ama gren (gürültü) ekler.
Bu üçü genellikle bir üçgen olarak çizilir, çünkü birini değiştirince aynı parlaklığı korumak için genellikle bir diğerini de ayarlaman gerekir.
Her ayarın bir yan etkisi var
Pozlamayı yalnızca bir parlaklık düğmesi olmaktan çıkaran şey budur. Diyafram aynı zamanda alan derinliğini, yani sahnenin önden arkaya ne kadarının net olduğunu belirler. Enstantane hareketin donacağına mı, bulanıklaşacağına mı karar verir. ISO da görüntünün temiz mi, grenli mi olacağını belirler.
Bu yüzden asıl soru hiçbir zaman yalnızca “yeterince parlak mı?” değildir. Asıl soru şudur: “Nasıl bir görüntü istiyorum ve hangi ayarı değiştirmeyi göze alabilirim?”
Stop: ortak para birimi
Fotoğrafçılar ışığı stop ile ölçer. Bir stop fazla, iki kat ışık demektir; bir stop az, yarı yarıya ışık.
Enstantane: 1/250 sn'den 1/125 sn'ye geçmek bir stop fazla ışıktır. Diyafram: f/4'ten f/2.8'e geçmek bir stop fazladır. ISO: 200'den 400'e çıkmak bir stop daha parlak demektir.
Üçü de aynı birimi kullandığı için birbirinin yerine geçebilir. Diyaframı bir stop açıp enstantaneyi bir stop hızlandırırsan toplam pozlama değişmez; ama fotoğrafın alan derinliği azalır ve hareket bulanıklığı da azalır.
Dene: Eşdeğer pozlama
Bir ayarı değiştir; aynı parlaklık için diğerinin ne olması gerektiğini gör.