Işığın yönü
Işığın yönü, ışığın makineye ve konuya göre nereden geldiğidir. Önden ışık rengi gösterir ama biçimi düzleştirir; yandan ışık biçimi ve dokuyu ortaya çıkarır; arkadan ışık kontur ve parıltı yaratır; tepeden ışık gölgeleri aşağı düşürür. Kendini, konuyu ya da ışığı hareket ettirerek yönü değiştirirsin.
Kısaca
- Önden ışık eşit ve basittir ama biçimleri düzleştirme eğilimindedir.
- Yaklaşık 45–90° yandan gelen ışık gölgeyle biçimi ve dokuyu ortaya çıkarır.
- Arkadan ışık kontur ışığı ve parlamayla konuyu arka plandan ayırır; dikkatli pozlama ister.
- Loop ve Rembrandt gibi portre ışıkları, ana ışığın açısında ve yüksekliğinde yapılan küçük değişikliklerdir.
Yön neden önemli?
Işığın yönü gölgelerin nereye düşeceğini belirler; biçimi gösteren de gölgelerdir. Aynı yüz ya da bina, yalnızca ışık başka bir açıdan geldiği için düz, heykelsi ya da gizemli görünebilir.
Konunun çevresinde bir çember üzerinde üç konum düşün: makine, konu ve ışık. Bunlardan herhangi birini değiştirmek fotoğraftaki ışığın yönünü değiştirir.
Önden ışık
Işık makinenin arkasında ya da yanındaysa gölgeler konunun arkasına, objektifin göremediği yere düşer. Renkler doygun, ayrıntılar nettir; belgeleme, ürün çekimi ve güneş arkandayken mavi gökyüzü için uygundur.
Dezavantajı derinlik eksikliğidir. Yüzler geniş ve düz görünebilir, insanlar ışığa karşı gözlerini kısabilir. Biraz yana kaymak çoğu zaman yeterli gölgeyi ekler.
Yandan ışık
Yaklaşık 45° ile 90° arasında bir yandan gelen ışık konunun yarısını gölgede bırakır. Taşta, ağaç kabuğunda, kumaşta ve ciltte dokuyu gösterir; güneş alçaktayken manzaraları üç boyutlu gösterir.
Açı büyüdükçe kontrast artar. Portrede gölge tarafını bir reflektörle yumuşatabilir ya da dram için karanlıkta bırakabilirsin.
Arkadan ışık ve kontur ışığı
Işık konunun arkasında ve makineye dönükse kenarlar parlar: saçlar ışıldar, yapraklar yarı saydam olur, toz ya da sis aydınlanır. Arka plan parlaksa konu siluete dönüşebilir.
Arkadan ışık dikkat ister. Parlamayı kontrol etmek için objektifi parasoley ya da elinle gölgele; konuya mı gökyüzüne mi pozlayacağına karar ver ve yüzde ayrıntı istiyorsan dolgu ışığı ekle. Vizörden asla güneşe bakma ve objektifi uzun süre doğrudan güneşe tutma; optik, ısıyı toplayıp göze ya da makineye zarar verebilir.
Tepeden ve alttan ışık
Öğle güneşi ya da tavan lambası gibi tam yukarıdan gelen ışık göz çukurlarına, burun ve çene altına gölge düşürür. Yüzler için çoğu zaman hoş değildir ama şapka siperi, açık gölge ya da aşağıda tutulan bir reflektör durumu kurtarabilir.
Alttan gelen ışık doğada nadirdir; bu yüzden tuhaf ya da ürkütücü görünür. Korku havasındaki portrelerde bilerek ya da kucaktaki bir reflektörden hafif dolgu olarak kullanılır.
Klasik portre ışıkları
Portre fotoğrafçıları ışık düzenlerini burnun gölgesine göre adlandırır. Ana ışık makineye yakın ve biraz yukarıdaysa gölge tam burnun altına düşer; buna kelebek ya da paramount ışığı denir.
Işığı yaklaşık 30–45° yana ve göz hizasının biraz üstüne al; burun gölgesi yanakta küçük bir halka oluşturur: loop ışığı. Daha yana ve yukarı taşıyıp burun ve yanak gölgeleri birleşene kadar götürürsen gölge tarafta göz altında küçük bir aydınlık üçgen kalır: ressamın adını taşıyan Rembrandt ışığı. 90°'de yüzün yarısı aydınlanır: split (bölünmüş) ışık.
Dış mekânda ışığı okumak
Dışarıda genellikle güneşi hareket ettiremezsin; kendini ve konuyu hareket ettir. Kişiyi ışık istediğin gibi düşene kadar döndür ya da bir binanın çevresinde yürüyüp onu önden, yandan ve arkadan ışıkta gör.
Makineyi kaldırmadan önce yerdeki ve yüzlerdeki gölgelere bak. Günün başında ve sonunda güneş alçaktır ve kolayca yandan ya da arkadan ışık verir; öğleye doğru yön yaratan gölge, bina ya da ağaç ara.
Sık sorulan sorular
Portre için en hoş ışık yönü hangisi?
Yaklaşık 30–45° yandan ve göz hizasının biraz üstünden gelen yumuşak ışık çoğu yüze yakışır. Loop ışığının temeli budur.
Rembrandt ışığını nasıl bulurum?
Ana ışığı yüzün çevresinde ve üstünde, burun gölgesi yanak gölgesiyle birleşene ve koyu tarafta göz altında küçük bir ışık üçgeni kalana kadar hareket ettir.
Güneşe karşı çekmek kötü mü?
Yaygın bir yaratıcı tercihtir ama parlama ve pozlamaya dikkat ister. Optik vizörden güneşe bakma; güneşin kendisini çekeceksen objektifin önüne takılan özel bir güneş filtresi kullan.
Öğle saatinde ne yapmalıyım?
Açık gölge ara, yüksek güneşi binalar ya da ağaçlarla kes veya gölgeleri kontrol etmek için reflektör ya da difüzör kullan.