Netlik ve alan derinliği

Netlik bir düzlem, alan derinliği bir bölge

Netleme yaptığında objektif tek bir mesafeyi tam olarak keskinleştirir. Aslında yalnızca o düzlem nettir.

Biraz daha yakın ya da uzak olan şeyler hafifçe bulanıktır; ama bu bulanıklık normal bakma boyutunda gözün fark edemeyeceği kadar küçükse yine net görünürler. Kabul edilebilir ölçüde net olan bu bölgeye alan derinliği denir.

Yani soru yalnızca “net mi?” değil, “önünde ve arkasında ne kadarı net?” sorusudur.

Alan derinliğini ne derinleştirir, ne daraltır?

Diyafram: en güçlü etken. f/1.8 ince bir dilim, f/11 derin bir bölge verir.

Mesafe: konuya yaklaştıkça alan derinliği daralır. 30 cm uzaktaki bir çiçekte f/4'te net bölge 1 cm'den az olabilir; 30 m uzaktaki bir bina ise neredeyse her ayarda nettir.

Odak uzaklığı: aynı mesafede 200 mm'lik bir objektif, 24 mm'likten çok daha sığ alan derinliği verir.

Sensör boyutu: aynı kadraj ve f-değerinde büyük sensör daha sığ alan derinliği verir. Telefonların neredeyse her şeyi net tutması ve arka plan bulanıklığını yazılımla taklit etmesi bu yüzdendir.

Sayfadaki görselde aynı sahne farklı diyaframlarda yan yana duruyor: f-değeri büyüdükçe arka planın yumuşaktan keskine geçişine bak.

Üçte bir kuralı ve hiperfokal mesafe

Olağan mesafelerde net bölgenin yaklaşık üçte biri netlik noktasının önünde, üçte ikisi arkasında kalır. Bu yalnızca pratik bir kuraldır: çok yakında oran yarı yarıya yaklaşır, uzak mesafelerde ise arkadaki bölge çok daha fazla uzar. Sahnenin yaklaşık üçte birine netlemek iyi bir başlangıçtır.

Hiperfokal mesafe, netlendiğinde o mesafenin yaklaşık yarısından ufka kadar her şeyi net gösteren mesafedir. Örneğin tam kare bir makinede 24 mm'lik objektifle f/8'de bu mesafe yaklaşık 2,4 m'dir: oraya netlersen yaklaşık 1,2 m'den sonsuza kadar her şey net görünür (yaklaşık; keskinlik ölçütünün ne kadar katı olduğuna bağlı).

Kendi objektifin ve ayarların için yakın sınırı, uzak sınırı ve hiperfokal mesafeyi aşağıdaki hesaplayıcıyla bulabilirsin.

Bokeh: bulanıklığın karakteri

Bokeh, arka planın ne kadar bulanık olduğu değil, o bulanıklığın nasıl göründüğüdür. Bazı objektifler netlik dışındaki ışıkları yumuşak, yuvarlak disklere dönüştürür; bazıları ise kalabalık, kenarı halkalı ya da kedi gözü biçiminde lekeler üretir.

Daha fazlası için geniş diyafram kullan, konuya yaklaş ve konuyla arka plan arasına bolca mesafe koy. Portrenin 10 m arkasındaki bir arka plan, 1 m arkasındakinden çok daha fazla bulanıklaşır.

Otomatik netleme modları ve netleme noktaları

Tekli otomatik netleme (çoğunlukla AF-S ya da One Shot), deklanşöre yarım bastığında netliği kilitler ve orada tutar. Manzara, ürün ve poz verilen portre gibi duran konular için idealdir.

Sürekli otomatik netleme (AF-C ya da AI Servo), düğmeyi basılı tuttuğun sürece netliği ayarlamaya devam eder ve sana yaklaşan ya da uzaklaşan konuyu izler. Spor, evcil hayvan, çocuk ve kuş için idealdir.

Netleme noktaları makinenin nereye netleyeceğini belirler. Seçimi makineye bırakırsan çoğu zaman en yakın ya da en parlak nesneyi seçer; tek bir noktayı kendin seçmek ya da varsa göz algılamayı kullanmak netliği tam istediğin yere koyar. Portrede kameraya en yakın göz net olmalıdır.

Türe göre pratik ayarlar

Portre: f/1.8–f/2.8, tekli AF ya da göz algılama, en yakın göze netle. Yakından çok geniş diyaframda iki göz birden net olmayabilir; f/2.8–f/4 işe yarar.

Grup: farklı sıralardaki kişiler net kalsın diye f/5.6–f/8; grubun ön üçte birindeki birine netle.

Manzara: f/8–f/11, sahnenin yaklaşık üçte birine ya da hiperfokal mesafeye netle.

Sokak: geniş açı objektifle f/8, netliği önceden yaklaşık 3 m'ye ayarla; böylece önündeki çoğu şey otomatik netlemeyi beklemeden net olur.

Makro: alan derinliği f/11'de bile çok küçüktür; netlik halkasını çevirmek yerine hafifçe öne arkaya hareket ederek netle.

Spor ve yaban hayatı: f/2.8–f/5.6, sürekli AF ve konuyu izlemek için bir grup netleme noktası.