Gün batımı ve gün doğumu nasıl çekilir?
Gün batımı ve gün doğumu çekmesi kolay görünür, ama sonuç çoğu zaman hayal kırıklığı yaratır: gökyüzü solar, kara simsiyah olur ya da renkler hatırladığından daha cansız çıkar. Işık hızla değişir ve sahnede parlaklık farkı çok büyüktür; bu yüzden birkaç karar her zamankinden daha önemli hale gelir. Bu rehber, akşamı planlamaktan gökyüzündeki son renge kadar gerçek bir çekimin sırasını izliyor ve hemen kullanabileceğin ayarları veriyor.
Hızlı çözümler
| Sorun | Çözüm | Bölüm |
|---|---|---|
| Gökyüzü beyaz ya da solmuş görünüyor | Pozu parlak gökyüzüne göre ayarla, −1 ile −2 EV pozlama telafisi kullan | 3 |
| Ön plan tamamen siyah | Basamaklı pozlama yap ya da karanlığı siluet olarak kullan | 8 |
| Renkler gerçekte olduğundan daha soluk | Beyaz dengesini Otomatik yerine Gün ışığı ya da Bulutlu yap | 4 |
| Ufuk eğik ya da fotoğrafı ortadan ikiye bölüyor | Makineyi düzle ve ufku üçte bir çizgisine koy | 5 |
| En güzel renkten önce toplanıp gittin | Güneş battıktan sonra 20–30 dakika daha kal | 7 |
| Işık azaldıkça fotoğraflar bulanıklaşıyor | Tripod ve 2 saniyelik zamanlayıcı kullan | 7 |
1Saati, yönü ve havayı planla
Güneş yıl boyunca farklı saatlerde ve ufkun farklı noktalarında batar ve doğar. Yazın tam batının epey kuzeyinde, kışın epey güneyinde batar. Nereye gideceğini bilirsen güneşin bir binanın değil, ilginç bir şeyin arkasına indiği bir yer seçebilirsin.
Rengi hava belirler. Tamamen açık bir gökyüzü temiz ama sade bir renk geçişi verir; dağınık yüksek ya da orta seviye bulutlar ışığı yakalar ve turuncu, pembe, kırmızıya döner. Ufukta kalın, alçak bir bulut kümesi ise güneşi tamamen kapatabilir.
- Bir gün önceden hava durumu ya da güneş konumu uygulamasında gün batımı veya gün doğumu saatini ve güneşin yönünü kontrol et.
- Bulut tahminine bak: parçalı bulutlu hava (yaklaşık %30–70 bulut örtüsü) çoğu zaman en iyi rengi verir.
- Kadrajını bulmak, kurulmak ve sakin sakin deneme karesi almak için 30–45 dakika erken git.
- Gün doğumu için yeri bir gün önce gün ışığında keşfet; karanlıkta yer aramak zorunda kalma.
2Altın saat ve mavi saat
Altın saat, güneşin alçakta olduğu dönemdir; kabaca gün batımından önceki ve gün doğumundan sonraki bir saat. Işık sıcak ve yumuşaktır, yandan gelir; manzaraya da insanlara da yakışır.
Mavi saat, güneş battıktan sonra (ya da doğmadan önce), güneş ufkun birkaç derece altındayken gelir. Gökyüzü koyu maviye döner, şehir ışıkları gökyüzüyle dengelenir ve hava sakinleşir. Süresi bulunduğun enleme ve mevsime bağlıdır, ama çoğu zaman yalnızca yaklaşık 20–40 dakika sürer.
- Manzaraya düşen sıcak ışık ve güneşin kişinin arkasında ya da yanında olduğu portreler için altın saati kullan.
- Şehir manzaraları, su ve serin bir gökyüzüne karşı siluetler için mavi saati kullan.
- İkisine de kalmayı planla: tek bir akşam sana birbirinden çok farklı iki fotoğraf seti verir.
3Pozu yere değil, gökyüzüne göre ayarla
Güneşin yakınındaki gökyüzü karadan kat kat daha parlaktır. Makine karanlık zemindeki ayrıntıyı göstermeye çalışırsa gökyüzü solar ve renkler kaybolur. Pozu gökyüzüne göre ayarlamak renkleri canlı tutar, ön planı ise gölgede bırakır.
Bu karanlık ön plan bir hata değildir: insanlar, ağaçlar, tekneler ya da kayalar parlak bir gökyüzüne karşı güçlü siluetlere dönüşür.
- Pozlama telafisini yaklaşık −1 ile −2 EV arasına ayarla ya da güneşin yanındaki parlak bir gökyüzü bölgesinden (güneşin kendisinden değil) ölçüm alıp pozu kilitle.
- Manzara için ISO 100 ve f/8–f/11 ile başla, enstantaneyi makineye bırak.
- Patlama uyarısını aç ya da histograma bak: en parlak gökyüzü tümüyle yanıp sönen bir alan olmamalı.
- Siluet için konuyu gökyüzünün en parlak kısmının önüne yerleştir ve çevresinde boşluk bırak ki dış hatları net okunsun.
4Sıcak renkler kaybolmasın diye beyaz dengesini ayarla
Otomatik beyaz dengesi sahneyi nötr göstermeye çalışır. Gün batımında turuncu ışığı çoğu zaman bir renk kayması sanıp bir kısmını siler; fotoğraf gördüğünden daha soğuk ve cansız çıkar.
- Doğal gün batımı renkleri için Gün ışığı (Güneşli) ön ayarına, yaklaşık 5200–5500 K'ye geç.
- Daha fazla sıcaklık için Bulutlu ya da Gölge'yi dene veya yaklaşık 6000–7000 K'lik özel bir değer gir.
- Mümkünse RAW çek; böylece beyaz dengesini düzenlemede kalite kaybı olmadan serbestçe değiştirebilirsin.
- Mavi saatte Gün ışığı maviyi korur; 4000 K gibi daha düşük bir değer onu daha da koyulaştırır.
5Ön planla ve düz bir ufukla kadrajla
Tek başına gökyüzü nadiren güçlü bir fotoğraf olur. Ön planda ya da ufuk çizgisinde bir şey ölçek ve bakmak için bir neden verir: bir ağaç, bir iskele, bir insan, kayalar ya da bir tekne.
Su, gün batımında bir armağandır. Durgun bir göl ya da deniz renkleri yansıtır ve kadrajdaki renkli alanı ikiye katlar.
- Ufku ortaya koyma. Gökyüzü etkileyiciyse alttaki üçte bir çizgisine, yansıma ya da ön plan daha ilginçse üstteki üçte bir çizgisine yerleştir.
- Izgarayı ya da elektronik su terazisini aç ve ufku düz tut; eğik bir deniz akıp gidiyormuş gibi görünür.
- Kayaları, kumdaki dalga izlerini ya da otları kadrajın altına almak için alçal.
- Mümkünse suyu kadraja kat ve yansıma güneşin izine denk gelene kadar kıyı boyunca yer değiştir.
6Odak uzaklığını seç, gözlerini koru
Geniş açı bir objektif (tam kare makinede yaklaşık 16–35 mm) tüm gökyüzünü, bulutları ve karayı gösterir. Bir telefoto objektif (200 mm ve üzeri) ise güneşi uzaktaki bir teknenin, tepedeki bir ağacın ya da bir binanın arkasında kocaman gösterir.
Önce güvenlik: güneşe asla optik vizörden bakma, özellikle telefoto objektifle. Objektif ışığı yoğunlaştırır ve birkaç an içinde gözüne kalıcı zarar verebilir. Uzun bir objektifi yüksekteki parlak güneşe uzun süre doğrultmak makinenin sensörüne ya da perdesine de zarar verebilir.
- Ön planında ayrıntı olan manzaralar için geniş açı objektifi f/8–f/11'de kullan.
- Büyük bir güneş için telefoto kullan, ama yalnızca güneş ufka iyice yaklaşmış ve pusla yumuşamışken.
- Uzun objektifle optik vizör yerine arka ekranda canlı görüntüyle kadrajla ve kareler arasında objektifi güneşe doğru tutma.
- Güneş çıplak gözle bakılamayacak kadar parlaksa vizör için de fazla parlaktır.
7Güneş battıktan sonra da çekmeye devam et
Pek çok kişi güneş kaybolur kaybolmaz toplanır, ama en güzel renk çoğu zaman sonra gelir. Gün batımından yaklaşık 10–30 dakika sonra bulutlar alttan pembe ve kırmızı yanabilir (gün batımı sonrası parıltı), ardından gökyüzü mavi saate geçer.
Bu sırada ışık da hızla azalır; enstantane uzar ve elde çekilen fotoğraflar bulanıklaşmaya başlar.
- Gün batımından sonra en az 20–30 dakika kal; gün doğumunda güneş görünmeden yaklaşık 30 dakika önce çekmeye başla.
- Makineyi tripoda koy, ISO'yu 100–400'de tut ve 2 saniyelik zamanlayıcı ya da uzaktan kumanda kullan.
- Tripoddayken görüntü sabitlemeyi kapat ve netliği ekranda yakınlaştırarak kontrol et.
- Arada bir arkanı dön: gün batımının karşısındaki gökyüzünde yumuşak pembe ve mor bantlar olabilir.
8Gökyüzü ve ön plan için basamaklı pozlama yap
Bazen hem parlak gökyüzünde hem karanlık karada ayrıntı istersin. Tek bir poz bu farkı taşıyamaz; bu yüzden farklı pozlarla birkaç kare çekip sonra birleştirirsin (HDR). Pek çok telefon bunu kendiliğinden yapar.
- Otomatik basamaklı pozlamayı (AEB) aç: aralarında 1–2 EV fark olan 3 ya da 5 kare.
- Kareler üst üste otursun diye tripod kullan ve her karede aynı diyaframı koru (diyafram önceliği ya da manuel mod).
- Kareleri düzenleme programında birleştir ve sonucu doğal tut: belirgin halelerden ve gri gökyüzünden kaçın.
- Alternatif olarak kademeli ND filtre (yaklaşık 2–3 durak) gökyüzünü tek karede karartır.
Yola çıkmadan önce
- Gün batımı ya da gün doğumu saati ve yönü kontrol edildi
- Bulut tahminine bakıldı (parçalı bulutlu en iyisi)
- 30–45 dakika erken git
- Pozlama telafisi −1 ile −2 EV
- Beyaz dengesi Gün ışığı ya da Bulutlu
- Ufuk düz ve ortada değil
- Gün batımı sonrası için tripod
- Güneşe asla vizörden bakma