Sokak fotoğrafçılığı

Sokak fotoğrafçılığı nedir

Sokak fotoğrafçılığı, kamusal alanlardaki gerçek ve planlanmamış anlarla ilgilidir: meydandan geçen insanlar, otobüs durağındaki bir el hareketi, bir tabelayla hizalanan gölge. Hiçbir şey kurgulanmaz; fotoğrafçı yönetmez, tepki verir.

Bunun için illa bir sokak, hatta insan gerekmez. Bir pazar, plaj ya da tren de olur; insan varlığını sezdiren boş bir sahne de. Önemli olan anın yaratılması değil, bulunmasıdır.

Kısa bir tarihçe

İlk fotoğraf makineleri uzun pozlama istediği için ilk şehir fotoğraflarında sokaklar neredeyse boş görünür. 20. yüzyılın başında makineler hızlanıp küçülünce fotoğrafçılar hareket hâlindeki insanları yakalayabildi.

Eugène Atget Paris'in vitrinlerini ve sokaklarını belgeledi. Küçük bir 35 mm Leica kullanan Henri Cartier-Bresson, her öğenin tek bir anda yerine oturduğu karelerle ün kazandı. Helen Levitt New York sokaklarında oynayan çocukları fotoğrafladı; Robert Frank'in The Americans kitabı türe bakışı değiştirdi.

Garry Winogrand, Lee Friedlander ve Joel Meyerowitz gibi sonraki isimler türü daha serbest ve renkli yönlere taşıdı. Vivian Maier'in geniş arşivi ancak ölümünden sonra keşfedildi ve bugün çok beğeniliyor.

Ekipman ve odak uzaklıkları

Telefon dahil her makine iş görür. Küçük ve sessiz bir gövde insanların daha az tepki vermesini sağlar; ayrıca onu daha sık yanınızda taşırsınız.

Klasik odak uzaklıkları 28 mm, 35 mm ve 50 mm'dir (tam kare eşdeğeri). 28 veya 35 mm sizi olayın içine sokar ve çevreyi gösterir; 50 mm biraz daha seçicidir. Uzun telefoto objektifler kullanılabilir ama mesafeli durur ve gizlice izleme gibi görünebilir.

Sabit odaklı bir objektif sizi ayaklarınızla hareket etmeye zorlar; bu da çoğu zaman daha iyi kadraja götürür. Rahat ayakkabı, çoğu aksesuardan daha önemlidir.

Başlangıç ayarları

Enstantane: yaklaşık 1/250 sn yürüyen insanları dondurur; bisikletliler veya koşan çocuklar için 1/500 sn ya da daha hızlısı (yaklaşık).

Diyafram: gün ışığında f/8, küçük netlik hatalarını tolere edecek alan derinliği verir. Birçok sokak fotoğrafçısı bölge odaklama kullanır: manuel netliği yaklaşık 3 m'ye ayarlayın; 28 mm objektif ve f/8 ile kabaca 1,5 m'den 6 m'ye kadar her şey net görünür (yaklaşık).

ISO: 3200 veya 6400 gibi makul bir üst sınırla otomatik ISO kullanın; böylece ışık değişse de makine seçtiğiniz enstantane ve diyaframı korur.

Mod: diyafram önceliği ya da otomatik ISO'lu manuel mod iyi çalışır. Seri çekimi az kullanın; zamanlama genellikle kare sayısından üstündür.

Işık ve kompozisyon

Sabah ve öğleden sonra alçak, sert güneş uzun gölgeler ve güçlü kontrast yaratır; grafik karelere çok uyar. Kapalı havalar yüzlere nazik, renkler için de iyi olan yumuşak ve eşit bir ışık verir.

Sevilen bir yöntem, önce iyi bir arka plan bulmaktır: bir ışık havuzu, renkli bir duvar ya da bir kapı aralığı. Sonra birinin o kadraja girmesini beklersiniz. Sabır, çoğu zaman insanların peşinden koşmaktan daha güçlü sonuç verir.

Katmanlara (ön, orta, arka plan), el hareketlerine, yansımalara ve ilgisiz iki şeyin birbirine yorum kattığı yan yana gelişlere bakın. Kenarları temiz tutun ki dikkat dağıtan bir şey kareye taşmasın.

Etik ve yasal durum

Yasalar ülkeden ülkeye, bazen bölgeden bölgeye büyük farklılık gösterir. ABD ve Birleşik Krallık gibi bazı yerlerde kamusal alanda insanları fotoğraflamak genel olarak serbesttir, ancak bazı kullanımlarda yayımlama yine sınırlanabilir. Almanya, Fransa veya Japonya gibi başka yerlerde tanınabilir bir kişinin fotoğrafını yayımlamak onun rızasını gerektirebilir. Reklam gibi ticari kullanım ise hemen her yerde imzalı izin ister. Yaşadığınız ve gezdiğiniz yerin kurallarını öğrenin; bu sayfa hukuki tavsiye değildir.

Alışveriş merkezleri ve istasyonlar gibi özel mülklerin, kamusal hissettirse bile kendi kuralları olabilir. Askerî bölgeler gibi bazı yerlerde fotoğraf çekmek tamamen yasak olabilir.

Yasanın ötesinde insan onurunu düşünün. Zor durumdaki insanları, çocukları özensizce ya da birini alay konusu edecek biçimde fotoğraflamaktan kaçının. Biri itiraz ederse gülümseyin, fotoğrafı gösterin ve isterse silin. Açık ve rahat olmak, saklanmaktan genellikle daha iyidir.

Sık yapılan hatalar ve bir alıştırma

Sık hatalar: konular minicik kalacak kadar uzakta durmak; hareket eden insanlar için fazla yavaş enstantane; kalabalık arka planlar; çekingenlik yüzünden insanları hep arkadan çekmek. Bir diğeri de kareyi yalnızca konusuna göre değerlendirip nasıl kurulduğuna bakmamaktır.

Alıştırma: kalabalık bir sokakta ilginç bir arka plan seçin. Tek bir odak uzaklığı ve ayarlı bölge odaklamayla orada 30 dakika durun. Yalnızca o kadrajdan geçen insanları çekin. Sonra en iyi üç karenizi seçin ve neyin işe yaradığını not edin: zamanlama, jest ya da ışık.