Fotoğrafı baskıya hazırlama: boyut, renk ve kâğıt
Ekranda kusursuz görünen bir fotoğraf kâğıtta hayal kırıklığı yaratabilir: beklenenden koyu, biraz yumuşak ya da kırpma yüzünden birinin başı kesilmiş. Bunların hiçbiri şans değildir. Ekran kendi ışığıyla parlar, kâğıt ise yalnızca odadaki ışığı yansıtır; baskı boyutlarının da makinenin oranına nadiren uyan sabit şekilleri vardır. Bu rehber önemli adımları yapılacakları sırayla anlatıyor: pikselleri kontrol et, baskı oranına kırp, ekranını yumuşat, doğru renk uzayında dışa aktar, keskinleştir, kâğıdı seç ve bir deneme baskısı al.
300 PPI'da gereken piksel (yaklaşık)
1Yeterli piksel olduğunu kontrol et
Baskı çözünürlüğü inç başına piksel (PPI) ile ölçülür: kâğıdın her inçine (2,54 cm) kaç görüntü pikselinin yayıldığı. Elde tutulan 10 × 15 cm ya da 20 × 25 cm gibi baskılar için olağan hedef yaklaşık 300 PPI'dır; okuma mesafesinde göz daha ince ayrıntıyı seçemez. Hesap basit: santimetre cinsinden kenar ÷ 2,54 × 300 = o kenar için gereken piksel.
Büyük baskılara daha uzaktan bakılır, bu yüzden inç başına daha az piksel yeter. Kabaca bir kural olarak 2–3 m'den bakılan bir poster 150 PPI'da iyi görünür, bir reklam panosu çok daha azıyla. 24 megapikselli modern bir dosya (6000 × 4000 px) 300 PPI'da yaklaşık 34 × 51 cm net bir baskı, 150 PPI'da yaklaşık 68 × 102 cm gayet iyi bir baskı verir.
Dosyada kayıtlı PPI değeri (çoğu zaman 72) tek başına önemli değildir; önemli olan piksel sayısı ve baskı boyutudur.
- Fotoğrafın piksel boyutlarına bak (dosya bilgisinde ya da düzenleyicinin Görüntü Boyutu penceresinde).
- Her kenarı inç cinsinden baskı boyutuna bölerek elde edeceğin PPI'ı gör (cm ÷ 2,54 = inç).
- Küçük baskılar için yaklaşık 300 PPI hedefle; uzaktan bakılan büyük baskılarda 150–200 PPI'ı kabul et.
- Piksel yetmiyorsa daha küçük bas ya da laboratuvarın veya iyi bir büyütme aracının büyütmesine izin ver, sonra deneme baskısıyla kontrol et.
2Baskının oranına kırp
Çoğu makine 3:2, birçok telefon 4:3 oranında çeker; baskı boyutlarının ise kendi oranları vardır: 10 × 15 cm 3:2'dir, ama 13 × 18 cm, 20 × 25 cm ve 30 × 40 cm farklıdır. Oranlar uymazsa laboratuvar ya senin yerine kırpar, bazen ayakları ya da başları keser, ya da beyaz şeritler bırakır.
Kırpmayı kendin yapmak kararı senin elinde tutar. Bunu bir kopya üzerinde yap; tam kare başka boyutlar için elinde kalsın.
- Önce baskı boyutunu seç, sonra düzenleyicinin kırpma aracını tam o orana ayarla (örneğin 20 × 25 cm için 4:5).
- Kırpma kutusunu konu ve çevresindeki nefes alanı korunacak şekilde kaydır; laboratuvar biraz kesebilir diye kenarlarda küçük bir pay bırak.
- Laboratuvarın otomatik 'doldur' ya da 'sığdır' seçeneğini kapat ya da önizlemesine bak; işini yeniden kırpmasın.
- Her kırpmayı boyutuyla adlandırılmış ayrı bir dosya olarak kaydet, örneğin 'liman_20x25.jpg'.
3Ekran parlaklığını düşür
Baskılarla ilgili en yaygın şikâyet çok koyu çıkmalarıdır. Sebep genellikle yazıcı değil ekrandır: telefonlar ve dizüstüler çoğu zaman çok parlak ayarlıdır; fotoğrafı doğru görünsün diye koyulaştırırsın, kâğıt ise o parlaklığa erişemez.
Kalibre edilmiş ve orta parlaklığa ayarlanmış bir ekran çok daha adil bir önizleme verir. En güvenilir yol bir donanım kalibratörüdür (ekrana asılan küçük bir sensör); yoksa parlaklığı kısmak bile çok işe yarar.
- Karanlıkta ve tam parlaklıkta değil, sabit ve orta ışıklı bir odada düzenle.
- Kalibratörün varsa baskı işi için yaklaşık 80–120 cd/m² parlaklık ve 6500 K civarında beyaz noktası hedefle (yaklaşık başlangıç değerleri).
- Kalibratör yoksa ekranı yaklaşık yarı parlaklığa indir; otomatik parlaklığı ve gece ya da sıcak renk modlarını kapat.
- Gözünün yanında histograma da bak: gölgeler solda yığılmışsa baskı büyük olasılıkla ağır görünecektir.
4sRGB olarak dışa aktar
Renk uzayı, bir dosyanın tanımlayabileceği renk aralığını belirler. sRGB ekranlar ve web için standarttır; çoğu fotoğraf laboratuvarı ve çevrimiçi baskı hizmeti de onu bekler. Adobe RGB gibi geniş uzaylar daha çok renk taşıyabilir, ama laboratuvar profili yok sayarsa baskı soluk ve düz çıkar.
Laboratuvarın özellikle Adobe RGB istemiyorsa ya da kendi yazıcı profillerini sunmuyorsa sRGB güvenli seçimdir.
- Laboratuvarın dosya kurallarını oku; çoğu sRGB JPEG dosya ister.
- Düzenleyicinin dışa aktarma penceresinde renk uzayını sRGB yap ve profilin gömülü olduğundan emin ol.
- Yüksek kaliteli JPEG (kalite yaklaşık 90–100) ya da laboratuvar kabul ediyorsa TIFF olarak kaydet.
- Evde fotoğraf yazıcısıyla basıyorsan yazıcının talimatlarına uy ve verdiği kâğıt profilini kullan.
5Kâğıda göre keskinleştir
Mürekkep kâğıda emilirken hafifçe yayılır; bu yüzden baskı, ekrandaki aynı görüntüden biraz yumuşak görünür. Baskı keskinleştirmesi bu kenar kontrastını geri kazandırır. Ekran için yaptığın keskinleştirmeden ayrı bir adımdır ve en son, son baskı boyutunda yapılır.
Kâğıt etkiyi yumuşattığı için baskı keskinleştirmesi ekranda %100 yakınlaştırmada biraz fazla güçlü görünmelidir. Mat kâğıt parlaktan daha çok yumuşatır, bu yüzden biraz daha fazlasına ihtiyaç duyar.
- Keskinleştirmeden önce görüntüyü son baskı boyutuna getir.
- Düzenleyicinde 'mat' ya da 'parlak' kâğıt için çıktı keskinleştirme seçeneği varsa standart güçte kullan.
- Unsharp mask gibi manuel bir araçta küçük bir yarıçapla (300 PPI'da yaklaşık 1 px) ve orta bir miktarla başla.
- Ekranda kenarlarda parlak haleler olmasın; %50 yakınlaştırmada görüyorsan azalt.
6Kâğıdı seç: parlak mı mat mı?
Parlak kâğıt derin siyahlar, zengin renk ve keskin ayrıntı verir, ama ışıkları yansıtır ve parmak izi gösterir. Mat kâğıt parlamaz; her lambanın altında ve cam arkasında rahat izlenir, ama siyahları daha açık, renkleri biraz daha yumuşaktır. Saten (lustre) ya da yarı parlak kâğıt ikisinin arasındadır ve sevilen bir genel seçimdir.
Tek bir doğru cevap yok; fotoğrafa ve nereye asılacağına bağlıdır.
- Elde tutacağın ya da albümde saklayacağın parlak, renkli ve kontrastlı fotoğraflar için parlak kâğıt seç.
- Portreler, yumuşak manzaralar, siyah-beyaz ve pencere ya da lamba yakınına asılacak baskılar için mat kâğıt seç.
- Emin değilsen saten ya da yarı parlak dene; parmak izini gizler ve yine iyi kontrast verir.
- Baskı cam arkasına girecekse mat ya da saten, çift yansımaları azaltır.
7Ekranda prova kullan (kısaca)
Ekran provası (soft proofing), Lightroom ve Photoshop gibi düzenleyicilerde fotoğrafın belirli bir kâğıt ve yazıcıda nasıl görüneceğini o kâğıdın profiliyle ekranda canlandıran bir önizleme modudur. Hangi renklerin kâğıdın üretebileceği aralığın dışında kaldığını ve mat kâğıtta siyahların ne kadar açılacağını gösterir.
sRGB ile laboratuvar baskısında isteğe bağlıdır, ama evde baskı ya da sanat kâğıtları için yararlıdır.
- Sunuluyorsa yazıcın ve kâğıdın için ICC profilini üreticiden ya da laboratuvardan indir.
- Düzenleyicide ekran provasını aç, o profili seç ve normal görünümle karşılaştır.
- Küçük ayarları (çoğu zaman biraz fazla parlaklık ya da doygunluk) ana dosyada değil, bir prova kopyasında yap.
8Önce deneme baskısı al
Deneme baskısı, büyük ya da pahalı bir baskı sipariş etmeden önce sorunları bulmanın en ucuz yoludur. Küçük bir baskı ya da en önemli bölgenin tam boyutta bir şeridi, parlaklığı, rengi ve netliği gerçek kâğıt üzerinde gösterir.
Ona sıcak bir başucu lambası altında değil, normal gün ışığında ya da nötr bir oda ışığında ve son baskıya bakılacak mesafeden bak.
- 10 × 15 cm'lik bir sürüm ya da önemli bir bölgenin tam boyutlu kırpmasını bas veya sipariş et.
- Ekranınla karşılaştır; daha koyu, daha sıcak ya da daha yumuşak mı not et.
- Fark büyükse dosyayı (ya da ekran parlaklığını) ayarla ve yeniden dene.
- Memnun kalınca son ayarları bir nota yaz; sonraki sipariş de aynı çıksın.
Baskıya göndermeden önce
- Boyut için yeterli piksel (yaklaşık 300 PPI, büyük baskıda 150 PPI)
- Tam baskı oranına kırpıldı
- Ekran parlaklığı düşürüldü ya da kalibre edildi
- Gömülü profille sRGB olarak dışa aktarıldı
- Yüksek kaliteli JPEG ya da TIFF
- Son boyutta, kâğıda göre keskinleştirildi
- Kâğıt seçildi: parlak, saten ya da mat
- Küçük deneme baskısı nötr ışıkta kontrol edildi
