Her fotoğrafın işine yarayan ilk beş düzenleme ayarı
Düzenleme, fotoğrafı yapay göstermek değil, makinenin başladığı işi tamamlamaktır. Mantıklı bir sırayla ve hafif dokunuşlarla yapılan beş temel ayar neredeyse her kareyi iyileştirir: kırpma ve düzeltme, pozlama, parlak ve gölge alanlar, beyaz dengesi ve kontrast. Hepsini telefonunun yerleşik düzenleyicisinde ya da ücretsiz bir masaüstü programında yapabilirsin. Bu rehber her adımı, RAW dosyaların neden daha çok alan tanıdığını, aşırı düzenlemeden nasıl kaçınacağını ve web için nasıl dışa aktaracağını anlatıyor.
Hafif dokunuşlu bir başlangıç
| Ayar | Tipik aralık | Bölüm |
|---|---|---|
| Düzeltme | Ufku düzle, genellikle 3°'nin altında | 3 |
| Pozlama | Yaklaşık ±0,3 ile ±1 durak | 4 |
| Parlak alanlar / Gölgeler | Parlakları indir, gölgeleri kaldır, azar azar | 5 |
| Beyaz dengesi | Küçük sıcaklık ve ton kaydırmaları | 6 |
| Kontrast / Netlik | Tek haneli değerlerden yaklaşık +20'ye | 7 |
| Canlılık ve doygunluk | Canlılığı tercih et, yaklaşık +10 ile +20 | 7 |
| Web çıktısı | sRGB JPEG, uzun kenar yaklaşık 2.000 piksel | 9 |
1Tahribatsız çalış
Tahribatsız düzenleme, asıl dosyanın hiç değişmemesi demektir. Düzenleyici ayarlarını bir talimat listesi olarak saklar ve fotoğrafı gösterirken ya da dışa aktarırken uygular. Her adımı geri alabilir, başka bir sürüm deneyebilir ya da aylar sonra baştan başlayabilirsin.
Çoğu telefon düzenleyicisi ve neredeyse tüm fotoğraf arşivi programları böyle çalışır. Dosyanın üzerine kaydeden piksel düzenleyicileri ise böyle çalışmaz; onlarda önce bir kopya kaydet.
- Aslını saklayan ve geri dönmeye izin veren bir düzenleyici kullan (telefon galeri düzenleyicileri, darktable, RawTherapee ve çoğu fotoğraf arşivi programı bunu yapar).
- Bir uygulama dosyanın üzerine kaydediyorsa, düzenlemeden önce çoğalt.
- İki farklı yorumu yan yana karşılaştırmak için sanal kopyalar ya da sürümler kullan.
- Asıl dosyaları yedekleme düzeninde tut; düzenlemeler yeniden yapılabilir, kaybolan aslı geri gelmez.
2RAW neden işe yarar?
JPEG makinenin içinde zaten işlenmiştir: Beyaz dengesi, kontrast ve keskinleştirme dosyaya işlenmiş, fazladan ton bilgisinin büyük kısmı atılmıştır. RAW dosya ise algılayıcı verisini kanal başına daha çok bitle saklar; böylece parlak alanları kurtarabilir, gölgeleri açabilir ve beyaz dengesini bantlaşma ya da renk kayması gibi yan etkiler daha az olacak şekilde değiştirebilirsin.
JPEG'ler de, özellikle dikkatli pozlandıysa, iyi düzenlenebilir. RAW yalnızca zor bir sahnede daha geniş alan tanır.
- Işık zorlu olduğunda RAW (ya da RAW artı JPEG) çek: yüksek kontrast, karışık ışık veya az ışık.
- RAW dosyanın düzenlemeden önce daha soluk görünmesini bekle; bu normaldir.
- Telefonda aynı esnekliği istiyorsan kamera ayarlarında RAW ya da pro seçeneğine bak.
- Pozlama ve beyaz dengesindeki büyük değişiklikleri JPEG yerine RAW dosyalarda yap.
31. Kırp ve düzelt
İşe kadrajla başla; çünkü kırpma, düzenleyicinin ve gözünün bütün resim olarak gördüğü şeyi değiştirir. Eğik bir ufuk, bir fotoğraftaki en çok göze batan kusurlardan biridir; hafif bir kırpma da dikkat dağıtan bir kenarı atabilir ya da kompozisyonu sıkılaştırabilir.
Her kırpma piksel kaybettirir; bu yüzden, özellikle büyük baskı yapabileceksen, sert değil amaçlı kırp.
- Ufku ya da bina gibi dikey bir kenarı düzlemek için düzeltme veya açı aracını kullan.
- Kenarlardaki dikkat dağıtıcıları kırp: başıboş bir dal, yarım bir insan, parlak bir nokta.
- Bir nedenin yoksa standart bir en-boy oranı (3:2, 4:3, 4:5 ya da 1:1) koru.
- Üçler kuralı ızgarasını kural değil, rehber olarak kullan.
42. Genel pozlamayı ayarla
Pozlama (ya da parlaklık) bütün görüntüyü açar ya da koyulaştırır. Parlak ve koyu alanlara ince ayar yapmadan önce genel seviyeyi doğru tutturmalısın; sonraki her ayar buna dayanır.
Histogram burada yardımcı olur: Sağ kenara yığılma patlamış parlak alanları, sol kenara yığılma tıkanmış gölgeleri gösterir.
- Ana konu doğal bir parlaklıkta görünene kadar pozlamayı ayarla; çoğu zaman yaklaşık ±1 durak içinde kalırsın.
- Histograma bak ve önemli tonları iki kenardan birine sert biçimde dayamaktan kaçın.
- Orta parlaklıktaki bir ekranda değerlendir; tam parlaklıktaki bir telefon fotoğrafları olduğundan parlak gösterir.
- Bilinçli bir havayı bozma: Bir gece sahnesi yine karanlık görünmeli.
53. Parlak alanları ve gölgeleri dengele
Bu iki sürgü ton aralığının belli bölümlerinde çalışır. Parlak alanları indirmek, parlak gökyüzündeki ve beyaz giysilerdeki ayrıntıyı geri getirir; gölgeleri kaldırmak ise her şeyi aydınlatmadan koyu alanları açar.
Fazla zorlanırsa fotoğrafı gri, düşük kontrastlı bir görünüme yassılaştırırlar; güçlü yerel ton değişiklikleri de hale oluşturabilir: kenarlar boyunca parlak ya da koyu ışımalar, örneğin koyu bir ağacın gökyüzüyle buluştuğu yerde açık renkli bir şerit.
- Gökyüzü ya da parlak alanlar yeniden doku gösterene kadar parlak alanları indir.
- Gölgeleri yavaşça kaldır; koyu alanlar ihtiyacın olan ayrıntıyı gösterdiği anda dur.
- Yüksek kontrastlı kenarlarda yüzde 100'e yakınlaş, hale görürsen geri çek.
- Varsa beyazlar ve siyahlar sürgüleriyle sonrasında biraz canlılık geri kazandır.
64. Beyaz dengesini düzelt
Beyaz dengesi, nötr şeylerin nötr görünüp görünmeyeceğini belirler. İç mekân ampulleri fotoğrafları çoğu zaman fazla turuncu, gölge ve kapalı hava ise fazla mavi yapar. Sıcaklık sürgüsü mavi ile sarı arasında, ton (tint) sürgüsü yeşil ile macenta arasında hareket eder.
Doğru, her zaman nötr demek değildir: Gün batımı sıcak görünmelidir. Hatırladığın renklere ya da istediğin havaya uyan renkleri hedefle.
- Nötr gri ya da beyaz olması gereken bir şeyin üzerinde damlalığı kullan, sonra gözle ince ayar yap.
- Ten renklerine bak: Bir şeyler yanlışsa insanların ilk fark ettiği renk budur.
- Küçük adımlarla ilerle; biraz sıcaklık ya da serinlik çok fark yaratır.
- RAW dosyalarda başlangıç olarak bir beyaz dengesi hazır ayarı seç (gün ışığı, gölge, tungsten).
75. Kontrast, netlik, canlılık ve doygunluk
Kontrast, bütün görüntüde açık ile koyu arasındaki farkı açar. Netlik (bazen yapı ya da yerel kontrast diye geçer) orta ton kenarlarına kontrast ekleyerek dokuyu öne çıkarır. İkisi de küçük miktarlarda etkili, büyük miktarlarda serttir.
Doygunluk bütün renkleri eşit artırır; bu da teni hızla turuncu, gökyüzünü neon gibi gösterir. Canlılık ise zayıf renkleri daha çok artırır, zaten güçlü olan renkleri ve ten tonlarını korur; bu yüzden genellikle daha güvenli seçimdir.
- Biraz kontrast ekle; tipik bir sürgüde kabaca +5 ile +20 arası.
- Netliği idareli kullan; ten dokusunu abarttığı için portrelerde kaçın.
- Doygunluktan önce canlılığa uzan ve ikisini de ölçülü tut (yaklaşık +10 ile +20).
- Renkler kartpostal gibi görünmeye başlarsa daha fazla eklemek yerine doygunluğu azalt.
8Aşırı düzenlemeden kaçın
Yeni başlayanların en sık hatası her şeyden biraz fazla yapmaktır. Her adım tek başına daha iyi görünür; ama hepsi bir araya gelince sert dokular, ışıyan haleler, gri gökyüzleri ve gerçek dışı renkler ortaya çıkar. Göz de düzenleme sırasında alışır; ağır bir düzenleme birkaç dakika sonra normal görünmeye başlar.
- Öncesi ve sonrası görünümü arasında sık sık geçiş yap.
- Kısa bir ara ver, dışa aktarmadan önce taze bir gözle yeniden bak.
- Memnun kaldığında en güçlü ayarını üçte bir oranında azaltmayı dene.
- Yakınlaştırdığında halelere, gökyüzündeki bantlaşmaya ve gölgelerdeki gürültüye dikkat et.
9Ücretsiz araçlar ve web için dışa aktarma
Bu beş adım için ücretli yazılıma ihtiyacın yok. Telefonunun fotoğraf uygulamasındaki yerleşik düzenleyici hepsini karşılar. Bilgisayarda, işletim sistemiyle gelen fotoğraf uygulaması temel düzenlemeleri yapar; darktable ve RawTherapee ise RAW dosyaları profesyonel araçlarla işleyen ücretsiz, açık kaynaklı programlardır.
Web için yeniden boyutlandırılmış bir kopya dışa aktar, tam boyutlu aslını sakla. Tarayıcılar ve telefonlar sRGB renk bekler; diğer renk uzayları çevrimiçinde soluk görünebilir.
- sRGB renk uzayında JPEG olarak dışa aktar.
- Web siteleri ve sosyal medya için uzun kenarı yaklaşık 2.000 piksele indir (birçok uygulama için kabaca 1.080–1.440 piksel yeterli).
- Kaliteyi yüzde 80–85 civarında tut; çoğu zaman 100'den ayırt edilemez ve boyutu çok daha küçüktür.
- Fotoğrafın nerede çekildiğini paylaşmak istemiyorsan meta verideki konum bilgisini kaldır.
Dışa aktarmadan önce
- Aslı saklandı, düzenlemeler tahribatsız
- Ufuk düz, kenarlar temiz
- Pozlama histogramda kontrol edildi
- Parlak alanlar ve gölgeler dengeli, hale yok
- Beyaz dengesi ve ten tonları doğal
- Doygunluktan önce canlılık, ikisi de ölçülü
- Öncesi ve sonrası karşılaştırıldı
- sRGB JPEG, boyutlandırıldı, konum bilgisi kontrol edildi
.jpg){kind=link}