Otomatik moddan çıkmak: adım adım bir plan
Otomatik mod kötü değildir; yalnızca bütün kararları senin yerine verir, bu yüzden fotoğrafı sen biçimlendiremezsin. Kontrolü almanın en hızlı yolu doğrudan manuele atlamak değil, ayarları teker teker devralmaktır. Bu plan adımları yaklaşık beş haftaya yayar: her hafta bir modun senin yerine neye karar verdiğini öğrenir, kısa bir alıştırmayla pratik yapar ve ancak rahat hissettiğinde ilerlersin. Öğrenirken makinenin diğer ayarlarını basit tut.
Kim neye karar verir?
| Mod | Senin ayarladığın | Bölüm |
|---|---|---|
| Otomatik (yeşil) | Hiçbir şey; her şeyi makine seçer | 1 |
| P + pozlama telafisi | Parlaklık; diyafram ve enstantaneyi makine seçer | 2 |
| A / Av (diyafram önceliği) | Diyafram; enstantaneyi makine seçer | 3 |
| S / Tv (enstantane önceliği) | Enstantane; diyaframı makine seçer | 4 |
| Otomatik ISO | En düşük enstantane ya da ikisi; ISO'yu makine seçer | 5 |
| M (manuel) | Diyafram, enstantane ve ISO | 6 |
1Otomatiğin senin yerine neye karar verdiğini bil
Tam otomatikte makine diyaframı, enstantaneyi, ISO'yu, çoğu zaman flaşı, odak alanını ve beyaz dengesini seçer. Ortalama ve güvenli bir sonuç hedefler: eşit parlaklıkta ve fazla bulanık olmayan bir kare.
Bu yüzden otomatik fotoğraflar çoğu zaman iyi ama birbirine benzer görünür. Makine, arka planı bulanık mı, sıçrayan suyu donmuş mu, gün batımını karanlık ve dramatik mi istediğini bilemez.
- 1. haftadan önce mod tekerini tanı: Otomatik, P, A ya da Av, S ya da Tv, M.
- Sahnenin gerçekte nasıl göründüğünü görmek için otomatik flaşı kapat.
- Mümkünse görüntü kalitesini RAW + JPEG yap; öğrenirken hataları kurtarmak kolaylaşır.
- Her haftanın hedefini telefonuna kısa bir not olarak yaz.
21. hafta: pozlama telafili P modu
Program modu (P) diyaframı ve enstantaneyi hâlâ kendisi seçer, ama parlaklığı pozlama telafisiyle, yani +/– ayarıyla değiştirmene izin verir. Bu ilk gerçek karardır: Bu fotoğraf ne kadar parlak olmalı?
Pozometre her şeyi orta gri yapmaya çalışır; bu yüzden kar ve beyaz duvarlar fazla koyu, karanlık sahneler fazla açık çıkar. Telafi bunu düzeltir.
- Tekeri P'ye getir ve +/– düğmesini ya da tekerini bul.
- Alıştırma: Beyaz bir şeyi (bir sayfa, duvar, kar) 0, sonra +1 ve +2 ile çek. Ekranda ve histogramda karşılaştır.
- Alıştırma: Koyu bir şeyi 0, –1 ve –2 ile çek.
- Bu hafta 30–50 karelik bir çekim yap ve her karede sonucun + mı – mi istediğini sor.
32. hafta: diyafram önceliği (A ya da Av)
Diyafram önceliğinde f değerini sen seçersin, enstantaneyi makine seçer. Diyafram, konunun önünde ve arkasında ne kadarının net olacağını belirler: f/2.8 gibi düşük bir değer arka planı bulanıklaştırır, f/11 gibi yüksek bir değer daha fazlasını net tutar.
Deneyimli fotoğrafçıların portre, manzara ve seyahatte en sık kullandığı mod budur.
- Tekeri A ya da Av'ye getir ve ISO'yu şimdilik sabit tut, örneğin dışarıda ISO 200.
- Alıştırma: Bir konuyu yaklaşık 2 m uzağına, arka planı da çok gerisine yerleştir. En düşük f değerinde, f/5.6'da ve f/11'de çek; arka planı karşılaştır.
- Makinenin seçtiği enstantaneye dikkat et; kaba bir kural olarak 1/(odak uzaklığı) saniyenin altına düşerse fotoğraf el titremesinden bulanıklaşabilir.
- 1. haftadaki pozlama telafisini kullanmaya devam et; burada da aynı çalışır.
43. hafta: enstantane önceliği (S ya da Tv)
Enstantane önceliğinde deklanşörün ne kadar açık kalacağını sen seçersin, diyaframı makine seçer. Kısa süreler hareketi dondurur; uzun süreler hareketi iz olarak gösterir.
Bu mod spor, çocuklar, evcil hayvanlar, akan su ve hareketin alan derinliğinden önemli olduğu her şey için uygundur.
- Tekeri S ya da Tv'ye getir.
- Alıştırma: Bir çeşmeyi, musluğu ya da geçen arabaları 1/1000 sn, 1/125 sn ve 1/15 sn ile çek; yavaş olan için makineyi bir yere yasla ya da tripod kullan.
- Alıştırma: Yaklaşık 1/30 sn ile bir bisikletliyi ya da arabayı yumuşakça takip ederek kaydır (panning); net bir konu ve çizgili bir arka plan elde et.
- Diyafram değeri yanıp sönüyorsa makinenin diyaframı tükenmiştir; başka bir enstantane seç ya da ISO'yu değiştir.
54. hafta: Otomatik ISO
Şimdiye kadar ISO sabit kaldı. Otomatik ISO, makinenin ISO'yu senin belirlediğin sınırlar içinde artırıp azaltmasına izin verir; böylece ışık değişse de seçtiğin diyaframı ya da enstantaneyi koruyabilirsin. Yüksek ISO daha fazla gren getirir; bu yüzden sınırlar önemlidir.
Otomatik ISO, diyafram önceliğiyle ve manuel modla iyi çalışır; manuelde hem diyaframı hem enstantaneyi sabitlemeni sağlar.
- Menüden Otomatik ISO'yu aç ve bir üst sınır belirle; örneğin yeni bir makinede ISO 6400 (makinenin gren düzeyine göre ayarla).
- Makinen izin veriyorsa en düşük enstantaneyi belirle, örneğin insanlar için 1/125 sn, ya da odak uzaklığına bağlı 'otomatik' seçeneğini kullan.
- Alıştırma: A modunda parlak bir dış mekândan bir dükkâna ya da loş bir odaya gir ve makinenin ISO'yu nasıl değiştirdiğini izle.
- Hangi ISO'yu kabul edilebilir bulduğunu öğrenmek için fotoğraflara bilgisayarda %100 büyütmede bak.
65. hafta: tam manuel (M)
Manuel modda diyaframı, enstantaneyi ve ISO'yu kendin ayarlarsın; pozometre yalnızca önerir. En çok ışığın sabit olduğu ya da makinenin yanılacağı durumlarda işe yarar: gece sahneleri, havai fişek, stüdyo flaşı, panoramalar ve arkadan aydınlatılmış konular.
Manuel kendi başına daha profesyonel değildir; sonucun kareden kareye aynı kalmasını istediğin durumlar için bir araçtır.
- M'yi seç, istediğin diyaframı ve ISO'yu ayarla, sonra pozometre yaklaşık 0 gösterene kadar enstantane tekerini çevir.
- Alıştırma: Aynı sahneyi A modunda çek, ayarları not al, sonra M'de aynısını kur ve bir değeri bir stop değiştir.
- Alıştırma: Akşam yürüyüşünde ışıklı bir sokağı M'de çek ve ilerlerken ayarları sabit tut; farklı parlaklıktaki sahnelerin nasıl değiştiğini gör.
- Hızlı değişen ışıkta M'yi Otomatik ISO ile dene; makinen destekliyorsa bu modda da pozlama telafisini kullan.
7Otomatik ne zaman yeterli?
Otomatikten çıkmak, onu hiç kullanmamak değil, seçme şansına sahip olmaktır. Hızlı bir fotoğraf gerektiğinde ve ışık sıradan olduğunda ya da makineyi başkasına verdiğinde otomatik ya da bir sahne modu mantıklı bir seçimdir.
Birçok deneyimli fotoğrafçı da odak, beyaz dengesi ve ISO için otomasyonu kullanır, dikkatini kadraja ve zamanlamaya ayırır.
- Bir an tam o sırada yaşanıyorsa ve hazırlanacak vaktin yoksa otomatiği kullan.
- Makineyi bir arkadaşına otomatikte ya da P'de ver ki kullanılabilir bir kare çeksin.
- Gün ışığı sahnelerinin çoğunda otomatik beyaz dengesi kullan, gerekirse RAW'dan sonra düzelt.
- Fırsat bulur bulmaz sahneye uygun moda geri dön.
Beş haftalık planın
- Flaş kapalı, RAW + JPEG açık
- 1. hafta: P modu ve +/– ayarı
- 2. hafta: diyafram önceliği, arka plan bulanıklığı testi
- 3. hafta: enstantane önceliği, dondurma ve iz testi
- 4. hafta: üst sınırlı ve en düşük enstantaneli Otomatik ISO
- 5. hafta: pozometreye göre manuel
- Her çekimin fotoğraflarını ve histogramı incele
- Bir adım zor gelirse bir hafta geri dön
